علاء الدوله ، محمد رحيم خان ( ص 40 - ص 16 چاپ اول ) برادر حسن خان قاجار دولو و از خانواده‌اى كه معروف است كه خنجر شمر در آن خانه است ، چه افراد آن غالبا مردمان شقى و قسى القلب بوده‌اند . محمد رحيم خان در سال 1267 به حكومت خوى منصوب شد . در 1272 ملقب به علاء الدوله شد و مأمور سفارت عثمانى گرديد تا جلوس سلطان عبد العزيز را تهنيت و فوت سلطان عبد الحميد را برطبق مرسوم تعزيت گويد . در 1280 حاكم زنجان شد و در ذى الحجهء 1283 بيگلربيگى طهران و در سال بعد رئيس قورخانه . در 1288 عضو دار الشوراى كبرى و حاكم همدان و حاجب الدوله شد . سال بعد به مقام « سركشيكچى باشيگرى » نيز رسيد . در 1290 كه شاه به اروپا مىرفت به عنوان وزير دربار و رئيس تشريفات همراه شاه بود . در اوايل سال 1291 وزير جنگ شد و در اواخر آن سال اين سمت به حاج - ميرزا حسين خان سپهسالار داده شد و در عوض علاء الدوله به وزارت دربار كه تازه عنوان يافته بود منصوب گشت و پسران خود را نيز بىبهره نگذاشت . كشيك‌خانه را به عبد الله خان ( ناظم السلطنه ) داد . رياست غلامان قوللر آقاسىباشى را به محمود خان - ( احتشام السلطنه ) ، رياست سرداران كشيك‌خانه را به احمد خان ( علاء الدولهء ثانى ) ، فراش‌خانه و سرايدارخانه و نسق‌خانه يعنى رياست ميرغضبان را به محمد حسن خان - ( حاجب الدوله ) سپرد . در 1294 رسيدگى به امور خوزستان و لرستان و گيلان نيز به او واگذار شد . در 1298 با لقب امير نظام و پيشكارى وليعهد به آذربايجان فرستاده شد و در سلخ ذى القعدهء 1299 در اورميه به سكته درگذشت . از كارهاى نيك او طبع مثنوى است در همان سال آخر عمرش كه به چاپ علاء الدوله معروف و نسخه بالنسبه صحيح و داراى كشف الابياتى است كه ميرزا طاهر شيبانى - ( بصير الملك ) آن را تهيه نموده است . « * » وزارت عدليه و امارت ديوان ( ص 40 - ص 16 چاپ اول ) اين عنوان در ابتدا « امارت ديوان » بود يعنى رياست ديوان دادرسى . پس از آن

--> ( * ) بصير الملك در روزنامهء خاطرات خود چندين‌بار دربارهء كارى كه بر سر مثنوى مىكرد يادداشت نوشته است . نسخهء خطى آن خاطرات متعلق به آقاى حسين ثقفى اعزاز است و من با كمك محمد رسول درياگشت به تهيهء آن پرداخته‌ايم تا چاپ شود . ( نگاه كنيد به مجلهء آينده ، سال دوازدهم ( 1365 ) شمارهء 9 و 10 .